Toen ging Kaïn weg van de Heer. Hij ging in het land Nod wonen. Dat ligt ten oosten van Eden. -Genesis 16-

In 2015 bezochten we de voorstelling Genesis van het Nationaal Theater. Ik werd opgeslokt door het verhaal, een onvergetelijke ervaring. Het duurde vijf uur, maar ik heb me geen moment verveeld.

Dit overkomt je soms ook bij boeken. Dat je -na 580 pagina’s je realiseert dat het slot nadert- langzamer gaat lezen omdat je nog geen afscheid wilt nemen van de personages, het verhaal, de sfeer. En dat je bij bij het dichtslaan van het boek zucht: Ja, dit is een meesterwerk.

Ik heb het over de klassieker ‘East of Eden’ van John Steinbeck uit 1952 dat onlangs opnieuw werd vertaald door Peter Bergsma: ‘Ten oosten van Eden’.

Het gaat over twee broers (of eigenlijk vier, want het verhaal strekt zich uit over twee generaties) die strijden om de liefde van hun vader. Op een meer existentieel niveau gaat het over de strijd tussen goed en kwaad; niet alleen tussen personen maar ook in de mens zelf.

Het is natuurlijk gebaseerd op het oerverhaal van de mensheid zoals dat staat opgetekend in Genesis. Kaïn doodt zijn broer Abel omdat zijn vader zijn offer niet aanvaart en dat van zijn broer wel. Kaïn wordt weggestuurd met de boodschap: Dolend en dwalend zul je over de aarde gaan. Dit is het lot van de mensheid, van ons, de afstammelingen van Kaïn..

Steinbeck laat je nadenken over de vrije wil, over geliefd zijn en afgewezen worden, over succes en falen, over rijkdom en armoede, over mens-zijn. En dit alles met als decor het Amerika aan het begin van de 20e eeuw.

Genesis in de Salinas vallei.

Ja mensen, wat kan ik zeggen? Gaat heen ..en lees dit

Het geluk van een onbestendig voorjaar is dat als het dan een keer zonnig is, je zonder enige schroom direct in de tuin mag gaan zitten met een boek. Tijdens tentoonstelling ‘de Nieuwe Vrouw’ in Singer Laren kocht ik in de museumwinkel een verhalenbundel van Nienke van Opstal.

In ‘Dames in zwaar weer’ hebben vrouwen de hoofdrol; gewone vrouwen die in herkenbare situaties belanden. Soms pijnlijk, verleidelijk, verdrietig of ongemakkelijk. De verhalen verschillen in lengte. De auteur verstaat de kunst om in een paar bladzijden een heel verhaal te vertellen. Het is haar debuut. Het lijkt met een jaloersmakend gemak geschreven. Heerlijke kost!

Alleen al vanwege de cover zou je het boek aanschaffen. Het toont een schilderij van Piet van der Hem (1885-1961). Een vrouw met gouden schoenen in een feestjurk. Ze zit er een beetje uitgeteld bij. Haar blik maakt nieuwsgierig. Is ze weggelopen van het feest? Of zit ze moed te verzamelen om te gaan? Het zou zo maar een van de vrouwen uit de bundel van Van Opstal kunnen zijn..

Vroeger las ik nog weleens een thriller. Dan Brown’s ‘Da Vinci Code’ -en zijn opvolgers- heb ik gelezen, en ook de Millennium-serie van Stieg Larsson kon ik waarderen (althans de eerste delen; daarna werd het me te bloederig). Maar toch is het spannende boek niet echt mijn genre. Niet omdat ik snel de dader ontmasker- ik ben een uiterst slechte rechercheur- maar ik lees gewoon liever romans. Als ik dan toch iets spannends wil, dan kijk ik een serie op Netflix.

Vorige week hebben we ons ondergedompeld in de wereld van de diamanthandel van Antwerpen. In ‘Rough Diamonds’ raakt familiebedrijf Wolfson verstrikt in de criminaliteit. Het is een combinatie tussen een actie-thriller en een familie-drama. Ik vond het echt een prachtige serie. De gesloten orthodox joodse gemeenschap wordt bijzonder goed neergezet, het verhaal is meeslepend en wat een fantastische cast.

Een aanrader voor de liefhebbers van Unorthodox en Undercover. Voor zo’n sterke serie laat ik mijn romans gerust even een avondje liggen.

Toen wij aan de Johan den Haen gingen wonen plantte Marien met zijn vader en zoon een boom. De boom groeit en bloeit en draagt ieder najaar vrucht. Leen overleed in 2020 en Marien brengt jaarlijks een peul van de Gleditsia naar het graf.

In ‘Het eiland van de verdwenen bomen’ van Elif Shafak wordt de liefdegeschiedenis vertelt van het Turks meisje Defne en de Griekse Kostas in de jaren ’70 op Cyprus. Een gevaarlijke liefde want er woedt een bloedige burgeroorlog tussen de twee volken.

Afwisselend springt het verhaal van de jaren ’70 op Cyprus, naar eind jaren 2010 in Londen, wanneer Ada -de dochter van Kostas en de inmiddels overleden Defne- zich verdiept in de geschiedenis van haar ouders en op zoek gaat naar haar wortels.

Een belangrijke rol is weggelegd voor een vijgenboom die door Shafak wordt opgevoerd als alwetende verteller. Hoewel het in het begin een beetje ongemakkelijk voelt -een pratende boom- went het snel en blijkt het een mooie vondst. Die vijg, ooit geworteld in de warme aarde van Cyprus en door Kostas meegenomen naar Engeland, is een oude, wijze en betrouwbare getuige van een pijnlijke geschiedenis. 

Ik vond het een prachtige poëtische roman waarin grote thema’s worden aangesneden zoals migratie, identiteit, rouw, spiritualiteit, familie en de verhouding tussen mens en natuur. Het is wel een volle roman en misschien hier en daar wat overdadig qua thema’s, beelden en taalgebruik. Maar het hielp mij ook om me helemaal onder te dompelen in het verhaal en behoefte kreeg om meer te willen weten over Cyprus en de intrigerende geschiedenis van dit eiland.

Afgelopen weekend waren we in noord-Limburg. We hebben genoten van het goede bourgondische leven: een proeverij in de Hertog Jan brouwerij, heerlijk eten bij ‘Tante Jet aan de Maas’, een wandeling tussen de pinkster-en paardenbloemen.

Maar voorafgaand aan deze ‘vrijheid-blijheid’, bezochten we zaterdag eerst het oorlogsmuseum in Overloon.

We waren onder de indruk van de tentoonstelling en op een bepaalde manier ook van al het oorlogsmaterieel dat in de enorme loodsen te ‘bewonderen’ is. Wat zijn we toch een absurde diersoort dat we zoveel verzinnen en produceren om elkaar te vernietigen, zei Marien tegen me.

Morgenavond presenteer ik een bijeenkomst in de Goudse Sint Jan voorafgaand aan de dodenherdenking op de Markt. Ik vind dat altijd mooi en eervol om te doen.

Ik start de bijeenkomst met een gedicht van één van mijn favoriete dichters Johanna Kruit:

Terwijl de avond

naar de lente loopt

en wij hier zwijgen

ritselt het in de wind.

Wij gaan voorbij de stilte

naar wie verdween.

Met zoveel vrijheid om ons heen

mogen wij hier verder leven

de stilte is voor hen alleen.

Wij denken aan wat is

wat was

het ademt in het gras