Sinterklaas-avond, het zit er weer op. Hoewel Siem als acht-jarige voor het eerst was ingewijd in het geheim van Sinterklaas, vond hij het toch nog erg indrukwekkend dat Sinterklaas belde op zijn vaders’ mobiel om te vertellen waar we de cadeautjes dit jaar konden vinden.

Voor mijzelf is het hoogtepunt van Sinterklaas het schrijven van het gedicht. Al 20 jaar lang krijgt mijn schoonmoeder een jaaroverzicht op rijm. Mijn eigen moeder werd dit jaar getrakteerd op ‘het verhaal van de trekvogel en de huismus’, een huwelijkssche(r)ts van mijn ouders.

Siem kreeg het briljante verhaal van Dr. Seuss over de Grinch in de Nederlandse vertaling van Bette Westera. Mijn favoriete kinderboek was ‘Groene Eieren met ham’ van Dr. Seuss. Ik denk dat ik toen al verslingerd ben geraakt aan rijmen en dichten. Vanmiddag keek Siem de film over de grinch met Jim Carrey voor de zoveelste keer. Maar da’s niet erg want dan mag ik vanavond weer lekker de Gniep voorlezen..

Hij hield niet van snoep en van koek en van gember.

Hij haatte de kerst en hij haatte december.

Hoezo? Geen idee. Zat zijn hoofd ergens scheef?

Of zaten zijn schoenen te strak om zijn wreef?

Misschien had hij krampjes, misschien had hij pijn,

misschien was zijn hart een paar maten te klein.

Dit weekend was ik in het concertgebouw in Brugge waar ik genoot naar het internationale muziek ensemble L‘Arpeggiata. Ze speelden Barokmuziek: gewijde liederen en cantaten uit de 17e eeuw. Het was schitterend; alsof de tijd stilstaat. Dat past trouwens ook bij de titel van het concert ‘Himmelmusik’.

Wanneer ik naar deze oude muziek luister gebeurt mij hetzelfde als wanneer ik een kathedraal binnenstap. De geschiedenis komt bij me binnen. Ik realiseer me dat ik maar een voorbijganger ben in de tijd, en dat dit een groet -een cadeau- is van onze voorouders.

Krijg tegelijkertijd dan ook zelf de behoefte om iets na te laten. Een groot componist gaat het niet meer worden en beeldende kunst laat ik ook graag aan de getalenteerden over. Een klein boekje misschien?

Inspirerend voorbeeld is mijn lieve oud-collega Ank. Zij heeft tijdens haar leven korte autobiografische verhalen geschreven. Nu is ze 73 en zaterdag is de boekpresentatie van haar bundel. Ik mag de presentatie doen in het restaurant van haar flat in Scheveningen. Dat is toch geweldig. Zo maak je geschiedenis!

Wat een verslavend goed boek: Verdwijnende Aarde van Julia Philips. De auteur is een Amerikaanse die een tijdje in Rusland studeerde. Ze verbleef ook op het schiereiland Kamtsjatka -een onherbergzaam en dunbevolkt gebied in oost Siberië- wat haar inspireerde tot het schrijven van dit boek. Haar debuut.

Eigenlijk bestaat het boek uit een serie korte verhalen waar als rode draad de verdwijning uit het startverhaal doorheen loopt. Twee spelende jonge meisjes aan de kust van Kamtsjatka stappen in een auto met een onbekende man en zijn daarna spoorloos. In de hoofdstukken, genoemd naar de maand die daarop volgt, lees je vanuit de verschillende perspectieven hoe het verder gaat. Met het politieonderzoek, met de getuigen, met alle mensen die geraakt worden door deze verdwijning.

Het is een spannend boek met thriller-achtige elementen waarin de -allemaal vrouwelijke- personages bijzonder goed en gelaagd worden beschreven. Verlies is mijn inziens het centrale thema van het boek, maar ook de spanning tussen de Russen en inheemse volken, tegenstelling stad en dorp en de verhouding man en vrouw komen aan bod. Daarnaast is de omgeving prachtig beschreven; je waant je echt in die ruige, koude, armoedige wereld van dat Russische schiereiland waar je alleen per vliegtuig of boot kunt komen.

Door dit boek komt Siberië tot leven. Toch niet echt een plek waar ik eens op een reisje naartoe zou gaan..

Een mooie roman voor op het december verlanglijstje zou ik zeggen.

De week van Allerzielen. Moe maar voldaan na een drukke week met herdenkingen in mijn beide huizen. Waardevol om weer te kunnen doen na twee corona jaren; familie, medewerkers en medebewoners herdenken de overleden bewoners van het afgelopen jaar met het noemen van hun namen, het plaatsen van rozen en branden van kaarsjes.

Ook ik neem afscheid van al die aardige, bijzondere, mooie mensen met wie ik gesproken heb, gelachen heb, die me hun vertrouwen hebben geschonken. Ik groet ze met eerbied en respect.

Een celliste en violiste van het Rotterdams Hellendaal Instituut maakten prachtige muziek en hadden -op mijn verzoek- het wonderschone Litanei auf das fest Allerseelen’ van Schubert ingestudeerd.

Hieronder een versie van het Franse ensemble Vox 21.

We hebben een paar fijne dagen gehad in de Achterhoek; wandelen door de bossen en een bezoek aan museum MORE in kasteel Ruurlo en Gorssel.

Laatst was ik totaal uit het veld geslagen door de voorstelling ‘Boys and Girls’ van Hadewijch Minnis. Ik had me verheugd op haar stem, een muzikale voorstelling. Maar er kwam geen muziek en ook geen licht of hoop. Ik voelde me met de minuut zwaarder worden door de voorstelling over huiselijk geweld. De schilderijen van Carel Willink zijn indrukwekkend maar onheilspellend. De kunst van Tobias Schalken -waar Siem hier bij staat- is intrigerend en confronterend. Ik zie echt wel dat het steengoed is allemaal, maar moet er niet aan denken het thuis te hebben. Schurende kunst: het is blijkbaar niet mijn genre.

Ik pas meer in de gedachtegang van de Britse filosoof Alain de Botton die kunst graag ziet als therapie; aan antidepressivum voor de wereld. In museumwinkels worden vrolijke kunstkaarten vaker gekocht dan sombere. De meeste museumdirecteuren vinden dat zorgelijk. Die vinden dat de harde realiteit juist aandacht moet krijgen anders worden mensen maar sentimenteel en naïef. 

Maar, zo zegt de Botton, wij mensen lopen absoluut geen risico naïef te worden over ons menselijk lot. We lopen een groter risico om depressief te worden. Van oudsher heeft kunst de functie hoop te scheppen. Empathie op te wekken, de mens te helpen om te leven en te sterven.

Het is te eng kunst te beperken tot therapie; het kan ook schuren, agenderen, ontregelen, verontrusten. Maar gezien mijn keuze voor de ansichtkaarten, pas ik toch aardig in het straatje van de Botton..