Gister las ik een artikel van Ramsey Nasr in het NRC: Waarheid en Rendement doden de verbeelding. Hij waarschuwt daarin voor het steeds meer overheersende rendementsdenken en vertelt dat hij daar al vanaf de middelbare school allergisch voor is. Voordat hij acteur (en later dichter) wilde worden wilde hij klassieke talen studeren. Hij had een talent, zo zegt hij, voor ‘nutteloosheid’. Vakken als kunst en oude talen dienen geen enkel praktisch doel; een mens functioneert prima zonder. Maar toch. Volgens Nasr vormen zij een noodzakelijk tegendeel van het rendementsdenken.

‘Klassieke talen bieden een uitzicht op een wereld die niet langer bestaat; kunst biedt uitzicht op een wereld die nooit heeft bestaan en altijd mogelijk blijft. De vakken Latijn en Grieks lieten mij kennismaken met een wereld die is weggewaagd, met goden waarin niemand nog gelooft en met talen die niet meer worden gesproken; en dat is zinnig. Het is de ultieme relativering, het toont ons een wereld die alleen via onze verbeelding nog kan worden opgeroepen. Romans en gedichten doen hetzelfde, evenals film, theater, opera, ballet, muziek, beeldende kunst (..) Het maakt onze wereld groter en verwarrender’.

Deze woorden zwierven nog in mijn gedachten toen ik gister met Marien de dansdocumentaire Pina (2011) bekeek van Wim Wenders. De film gaat over het leven en werk van Pina Bausch; een Duitse choreografe en danseres. Samen met haar ensemble Tanztheater Wuppertal was zij een vernieuwende en toonaangevende kunstenares die de taal van dans veranderde waarbij ‘de emoties van de kijker aangesproken werden’.

Ik moet zelf, eerlijkheidshalve, altijd over wat weerstand heen, alvorens ik me kan overgeven aan de beeldtaal van de dans. Hoewel ik jaren –ik durf er nu voor uit komen- vol overgave aan volksdansen heb gedaan, ben ik steeds meer waarde aan ‘het woord’ gaan hechten. Misschien komt dat door mijn vak, of door de studie, en mijn liefde voor boeken en het gesproken woord. Waar ik erg geneigd ben betekenissen te gaan zoeken in wat ik zie (zo zag ik een zilvervisje op het droge spartelen, een bevruchting in de aarde, en een dansende metronoom) daar kan Marien ‘gewoon’ genieten van de vormen en beelden en ze laten voor wat te zijn. Iets wat ik misschien wel weer opnieuw moet leren. Pina overleed in 2009 net voordat deze documentaire gedraaid zou worden. Uiteindelijk werd de film een postume hommage aan deze legendarische danseres. Pina was een vrouw van weinig woorden, zo blijkt uit de herinneringen van de leden van het dansgezelschap. De ondertitel van de film is een uitspraak van haar: Dans, dans, anders zijn we verloren! Het had ook boven het artikel van Ramsey Nasr kunnen staan.

https://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=cXpFD7gi8R0