Voor alle engelen

Deze flashmob van precies een jaar geleden lijkt wel uit een ander tijdperk..

Ik vind het een ontroerend filmpje. Zo’n mevrouw in roze jas die met een klein gebaar het verschil maakt en een geweldige huldiging ontketent. Misschien ontroert het me nog wel meer omdat ik het samen-zingen en samen-beleven mis na een jaar sociale onthouding.

De kerstvieringen hebben we helaas moeten annuleren in Liduina. Wel zal ik morgen op de huiskamers muziek laten horen en poëzie lezen, onder andere onderstaand gedicht ‘Over Engelen’ van Czeslaw Milosz. Voor alle engelen op de wereld.

Uw witte gewaden zijn u afgenomen,
en uw vleugels en zelfs uw bestaan,
ik echter geloof in u,
Boodschappers.

Daar waar de wereld binnenstebuiten is gekeerd,
een zwaar weefsel, geborduurd met sterren en dieren,
wandelt u en inspecteert de steken die de waarheid zeggen.

U verblijft hier kort, ik denk,
in de vroege ochtendstond, als de hemel schoon is,

In een melodie die door een vogel wordt herhaald
of in de geur van appels tegen de avond,
wanneer het licht de boomgaarden betovert.

Men zegt dat iemand u verzonnen heeft,
maar mij overtuigt dat niet,
want de mensen hebben ook zichzelf verzonnen.

Uw stem- dat is wel een bewijs,
want het is ontwijfelbaar de stem van stralende wezens,
licht, gevleugeld (waarom ook niet?),
met bliksem omgord.

Ik heb menigmaal die stem gehoord terwijl ik sliep
en, wat meer verwonderlijk is, ik begreep min of meer
zijn bevel of roep in een bovenaardse taal:
het is dadelijk dag,
weer dag,
doe wat je kunt.

Nachtzoen

Deze week rondde ik het vak Rituele Expressie aan de Radboud Universiteit af. Helaas geen fysieke colleges of laboratorium, maar online les van hoogleraar en benedictijn Thomas Quartier. Ik wilde me vooral bekwamen in het leiden van een ritueel (zoals een ziekenzalving) en ermee vertrouwd raken.

Met twee medestudenten maakte ik een online rituele viering met als thema ‘de nacht’ voor een ziekenhuis. Het past mooi in de Adventsperiode waar de nachten alleen nog maar langer worden. Ik heb zelf een haat-liefde verhouding met de nacht. De laatste tijd slaap ik heerlijk, maar ik ken de onmacht van slapeloosheid maar al te goed. Ik was geïnspireerd door een filmpje uit de nachtzoen met Aart Staartjes:

In de nacht kun je besprongen worden door angsten en demonen. Tegelijk is de nacht ook de tijd van verstilling en reflectie. Wanneer je kijkt naar de sterren en de maan word je geconfronteerd met je kleinheid, en de grenzen van je verstand. Het biedt ook ruimte voor het mysterie, dingen die we niet zien of begrijpen, maar die er misschien wel zijn. 

Terugkerend motief in de viering was lied 391 uit het Liedboek van de Kerken. Het is een bewerking van het bekende Duitse avondlied Der Mond ist aufgegangen. Ik vind het prachtig en het gaat precies daarover.

Ziet Gij de maan? De schone

wil zich maar half vertonen

Toch is hij er geheel.

Zo zijn er grote zaken

Waar wij geen ernst mee maken

Ons oog ziet enkel maar een deel

Normale mensen

Sally Rooney (1991), schreef de veelgeprezen roman ‘Normale mensen’. De Guardian spreekt over ‘de stem van de nieuwe generatie’. 

Als veertiger, word je dan toch nieuwsgierig.

De roman vertelt de intense liefdesgeschiedenis van twee klasgenoten -Connell- een knappe populaire jongen uit een arm milieu- en Marianne, een outsider uit een rijk kil gezin. Ze krijgen wat met elkaar, maar houden het geheim. In de jaren die volgen hebben ze een knipperlicht-relatie; ze zijn beste vrienden maar altijd is daar die fysieke aantrekkingskracht die relaties met anderen bemoeilijkt. 

Rooney schrijft meeslepend en ik heb het boek met plezier uitgelezen. En toch begrijp ik de superlatieven uit de recensies niet zo goed. Alles draait om de twee hoofdpersonen en het gedoe tussen hen. Bovendien blijven de bijfiguren vlak en karikaturaal. 

Het boek appelleert zonder twijfel aan de opwindende periode van de adolescentie, je eerste liefdes; de tijd dat alles nog openligt. Misschien speelt dat heimwee-gevoel recensenten parten.  

En misschien moet ik op mijn beurt toegeven dat ik oude mensen en hun perspectief interessanter vindt. Maar misschien is dat geen nieuws ..

Ik houd meer van oude mensen.
Ze zitten naar ons te kijken en zien ons niet.
Ze hebben genoeg aan zichzelf,
als vissers langs grote rivieren,
stil als stenen
in de zomernacht.
Ik houd veel van vissers langs grote rivieren
en bejaarden en zij die na een lang ziekbed
weer naar buiten gaan.
 
Er zit iets in hun ogen
wat de wereld niet meer ziet,
de oude mensen, als herstellenden
wier voeten nog niet sterk genoeg zijn
hun voorhoofd bleek als na hoge koorts.
 
De oude mensen
die langzaam weer zichzelf worden
en langzaam oplossen,
als een nevel, ongemerkt gaan ze over
in slaap
en licht.

Rolf Jacobsen (1907-1994)
vertaling Amy van Marken

Beethoven is meer dan een hond

Een nieuwe bezigheid in corona-tijd is voor mij het luisteren van podcasts. Op een zondagse wandeling of onderweg in de trein luister ik bijvoorbeeld naar een gesprek met filosoof en schrijver Hein Stufken over de schaduwkant van de mens (podcast van De Verwondering). En nu ben ik helemaal ‘into klassieke muziek’. Ik ben natuurlijk een laatbloeier en beginneling op dat gebied, maar radio 4 biedt uitkomst..

Fieke de Boeck (31) redacteur van Avro-Tros werd uitgenodigd door haar nieuwe schoonouders om te komen luisteren naar een klassiek thuisconcert. Maar ze weet helemaal niks van klassieke muziek en vraagt daarom haar vriendin en klassiek-kenner Jet Berkhout (38) om een spoedcursus. De podcast ‘Beethoven is meer dan een hond’ biedt een mooie basis voor algemene ontwikkeling. Het bestaat uit 5 hoofdstukken die afzonderlijk beluisterd kunnen worden: muziekgeschiedenis, componisten, wie speelt wat (sterspelers), Greatest Hits en Etiquette.

Het is informatief, geestig, zit vol sappige anekdotes en er zit lekker veel vaart in. Daarbij is er een hele speellijst op spotify met alle stukken die voorbij komen in het verhaal van Fieke en Jet.

Ik ga indruk maken met mijn klassieke kennis bij de eerste de beste pub-quiz..

Wijsheid is vaak grijs

Wat een opluchting.

Donald Trump moet het Witte Huis verlaten. Ik hoop en verwacht dat er meer beschaving en empathie voor terug zal komen. Maar het zal geen makkelijke opgave zijn voor de nieuwe president Biden. Het is pijnlijk om te zien hoe diep verdeeld het land is. Het populisme is niet weg in de Verenigde Staten en ook niet in de wereld.

Afgelopen week kwam ik een tekst van Stef Bos tegen uit 2005. In het programma De Beste Zangers van afgelopen seizoen liet Stef Bos weer zien wat een goede tekstschrijver en zanger hij is. Het nummer ‘Het midden’ deel ik hier graag.

Biden is in ieder geval grijs, ik hoop dat hij ook wijs is.

Ik sta hier in het midden

De wereld om mij heen

De linkerkant is bloedeloos

En de rechterkant is leeg

Wat voor de ene liefde is

Is voor de ander haat

Alsof wij zijn vergeten

Dat het midden nog bestaat

Er is geen kant te kiezen

Ze maken ons wat wijs

Ze praten over zwart en wit

Maar wijsheid is vaak grijs

De een sterft voor een God

Die de ander dood verklaart

Alsof wij zijn vergeten

Dat het midden nog bestaat

Maar ik geloof

Ik geloof

Dat het midden bestaat

En de eenvoud gaat ten onder

In een zee van overvloed

De kudde zoekt een herder

En de wolven ruiken bloed

En de honger naar sensatie

Maakt een koning van een dwaas

Alsof we zijn vergeten

Dat het midden nog bestaat

Maar ik geloof

Ik geloof

Dat het midden bestaat

We zien ons zoeken naar een richting

We weten niet waarheen

We zijn te weinig samen

We zijn teveel alleen

En we sluiten onze poorten

Om te houden wat we hebben

We sluiten alles buiten

Alles wat ons nog kan redden

We zijn bang om te verliezen

Wat al lang verloren is

En we zien niet dat de weg naar buiten

Voor ons open ligt

En onze dromen zijn versleten

En de vreemdeling verdampt

We jagen door de straten

Van een uitgestorven stad

En we zoeken naar een richting

En we weten niet waarheen

We zijn te weinig samen

We zijn teveel alleen.