Wanneer Marien een project heeft volbracht zegt hij vaak gekscherend: “Jij bent mijn muze”, waarop ik dan steevast antwoord: “Meer dan een muze” Tijdens de opening van World Press Photo in Gouda vertelde hij dit aan het publiek.

Vrienden die goed hadden opgelet, gaven mij als verjaardagscadeau dit toffe boek van de Kunstmeisjes. Geweldige vondst. Een boek waarin het leven en werk van tientallen vrouwen wordt beschreven die de kunstwereld hebben opgeschud en verrijkt.

Tegelijkertijd las ik de laatste roman van Arthur Japin. ‘Wat stilte wil’ vertelt het levensverhaal van Anna Witse. Zij leefde van 1855 tot 1889 en verkeerde via haar broer Willem Witse in de kringen van de Tachtigers; een beweging van jonge kunstenaars en schrijvers die wilden breken met tradities (o.a. Frederik van Eeden, Willem Kloos, Albert Verweij)

Anna had een goede stem, kreeg zangles en had de vurige ambitie om zangeres te worden. Het was in die tijd echter voor een vrouw uit haar milieu ondenkbaar om een eigen carrière te hebben. Eigenzinnig als zij was -en geïnspireerd door de vernieuwende wind die waaide- zocht zij haar eigen weg in de muziek en in de liefde. Maar haar omgeving besliste anders..

Ik kan de historische romans van Japin altijd waarderen; hij verdiept zich grondig in zijn hoofdpersonages en geschiedenis. Het wat archaïsch taalgebruik helpt ook om je in de 19e eeuw te wanen. Wat ik jammer vond: de zus van Anna- Cobi Witse- wordt wel erg kleinburgerlijk en zuur neergezet. Ik begrijp dat een onsympathiek personage helpend is voor het verhaal, zij is wel echt een karikatuur.

Anna inspireerde na haar dood diverse Tachtigers, zoals Frederik van Eeden in zijn ‘Van de koele meren des doods’. Wat deze roman van Japin echter duidelijk maakt is dat Anna Witse veel meer dan een muze was.