‘Als je een land echt goed wilt begrijpen, kun je misschien beter een roman lezen dan de krant’

De laatste weken worden we non-stop geconfronteerd met de gruwelijke beelden uit Oekraïne, hopen we vurig op een oplossing, en breken we ons het hoofd over de vraag: Wie is Poetin. Wat drijft hem? En wat denkt ‘de gewone Rus’ hier allemaal van? 

Mijn manier om grip op een situatie te krijgen is: lezen. Vanuit die gedachte las ik Tsjaikovskistraat 40 van Pieter Waterdrinker (roman uit 2017). Waterdrinker woont sinds 1996 afwisselend in Sint-Petersburg (‘een stad als een theater’) en Moskou (‘een metropool als een nachtclub’). Hij vertelt in dit boek over zijn eigen leven, vermengd met de geschiedenis van Rusland: de Revolutie van 1917, het uiteenvallen van de Sovjetunie begin jaren ’90 en hoe Poetin president werd in 1999. 

Ik wist weinig over Rusland, moet ik bekennen.

Een gezellig boek of optimistische geschiedenis is het allerminst. De verhaallijn van de hoofdpersoon laat een hoop mislukkingen, teleurstellingen en worstelingen zien, en de geschiedenis van Rusland is ook geen vrolijke: de exorbitant rijke elite (de tsaren-dynastie) wordt middels een wrede bloedige revolutie omver geworpen en vervangen door een nieuwe kliek die zich wederom verrijkt ten koste van de arme massa. Er wordt geregeerd met repressie en propaganda. En toch is het geen chagrijnig of zwaarmoedig boek. Dat komt zonder twijfel door de meeslepende, rauwe, ironische schrijfstijl van Waterdrinker. Ik wil meer van hem lezen!

Het boek laat zien: er is niets nieuws onder de zon. Of zoals Waterdrinker het zegt: De geschiedenis herhaalt zich niet, maar hij rijmt wel..