Drie weken geleden keek ik samen met Marien de film Whiplash, een heel knappe film van de 29-jarige regisseur Damien Chazelle. Een film waar we lang over nagepraat hebben. Waar draait het om? De Volkskrant vat het bondig samen:

“Liever tien talenten geknakt, dan één genie gemist”  Zie daar de filosofie van jazzdocent Terence Fletcher (J.K. Simmons), die een ware terreur uitoefent over zijn pupillen aan een even benauwd als prestigieus conservatorium in New York. Hij mag dan vloeken en sarren als een onvervalste drill sergeant, toch vechten de jonge musici om een plekje in Fletchers ensemble. Immers: de gevreesde meester geldt als wegbereider voor een schaars plaatsje in een toporkest.

Het verhaal wordt verteld uit het perspectief van de 19-jarige ambitieuze talentvolle drummer Andrew. Hij laat zich vernederen, uitschelden door Fletcher en drumt tot bloedens toe. Hij repeteert zoveel dat hij geen tijd meer heeft voor zijn vriendinnetje. En toch blijft hij. Zijn ambitie (en de goedkeuring van zijn docent) is hem alles waard. De acteur J.K. Simmons speelt de rol fantastisch. Hij is slecht, maar niet alleen maar slecht; soms laat hij iets van zijn zachte kant zien. Een charismatische en gevaarlijke man. Een spannende en goed gemaakte film dus met een geweldige cast. En toch werd ik er verschrikkelijk treurig van. Ook het einde bevredigde mij niet. Andrew stijgt in de finale boven zichzelf uit. Hij drumt een onmogelijke solo van het titelstuk Whiplash. Een van de laatste shots is een blik van verstandhouding tussen docent en pupil. Dat kan geïnterpreteerd worden als gelijkwaardigheid, maar ik vond de catharsis meer een moment van goedkeuring. En daarmee teleurstellend. Ik had zo gehoopt dat de liefde voor muziek het laatste woord zou hebben .. Of eigenlijk meer de triomf van Andrew, want het gaat uiteindelijk helemaal niet meer om muziek maar om de strijd tussen de twee mannen. De film cirkelt rond de vraag of het tuchtigen van talent nu wel of niet effectief is. Volgens Marien wel; het werkt niet bij iedereen, maar een veeleisende leermeester zou het beste uit iemand halen. Ik geloof dat niet. Natuurlijk is het hebben van een talent niet voldoende; discipline, enige vorm van fanatisme (die ik vrees ik niet heb) is zonder twijfel noodzakelijk om ergens heel erg goed in te worden. Maar vernedering beschadigt. Het breekt af in plaats van dat iets opbouwt. Of heiligt het doel soms de middelen?

Een absolute aanrader deze film als je zin hebt in een stevig gesprek daarna. Ik zou er zo een lezinkje over kunnen maken..