Leestijd

Regenachtige corona-dagen. Siem tekent Sint-stripverhalen. Marien rommelt in z’n tuin. En ik lees.

Deze week las ik ‘het oude Land’ van de Dörte Hansen, een bestseller in Duitsland. De Volkskrant waardeert het boek met vijf sterren en noemt het een “Met veel empathie geschreven plattelandsroman”.

Het verhaal speelt zich inderdaad grotendeels op het platteland nabij Hamburg: de voormalige DDR. Vera kwam ooit als 5-jarig meisje als Oost Pruisische vluchteling terecht op een oude hoeve met haar moeder, uitgeput en vol luizen. Ze belandt in een norse omgeving: “Alsof iedereen maar een kleine voorraad woorden had waarmee je het tot aan je dood moest doen.”

Ze is altijd een buitenbeentje gebleven binnen de dorpsgemeenschap, maar bleef op de boerderij. Ook toen haar moeder er met een architect vandoor ging naar de stad, en haar achterliet bij de oude Karl. Vera wordt tandarts in het dorp. Jaren later staan er weer twee vluchtelingen op haar erf: haar nicht Anne met haar zoontje uit Hamburg. Ze biedt hen onderdak, en samen gaan ze de oude hoeve renoveren.

Het boek is boeiend en ontroerend. Het gaat over het stadsleven tegenover het platteland, over vluchtelingen en de zoektocht naar een thuis.

Schemeren

Marien organiseerde samen met zijn collega’s van Huis 73 in Den Bosch de Shift Talks, een meerdaags evenement waar inspirerende sprekers als Roman Kzrnaric en Jan Terlouw hun licht wierpen op de grote vragen van deze tijd. Hoe kunnen we loskomen van ons verlangen naar alsmaar meer, en lange-termijn-denken ontwikkelen?

Hij kwam opgetogen thuis: na zoveel voorbereiding, was er de ontlading dat het überhaupt door kon gaan en dat het een succes was. Gevoed door wijze geesten die het beste met de wereld voor hebben. Een tegengif tegen alle polarisatie, domheid en agressie.

Ik was er zondag toen schrijver en theatermaker Marjolijn van Heemstra vertelde over haar boek ‘In lichtjaren heeft niemand haast’. In de Volkskrant van afgelopen weekend hield ze een mooi pleidooi voor het ‘schemeren’.

Een term die stamt uit een tijd dat mensen het licht liefst zo lang mogelijk uitlieten en aan het begin van de avond – soms bij de gloed van een schemerlamp – het donker afwachtten. Het was een manier om energie te besparen maar ook, vooral, een gezamenlijke afsluiting van de dag. Een piepklein overgangsritueel waarin werk werd losgelaten en rust begon.

Schemeren is stil worden en wachten tot de avond valt. De harmonie van het samen de dag afsluiten, en dan zien hoe de maan langzaam verschijnt. De onverschillige trouwe maan, aldus dichter Tjitske Jansen.

Vannacht is er een supermaan te zien boven Den Haag - indebuurt Den Haag

Vrouw Holle 

Ik kijk liever naar de maan 
dan naar de mens. 
De mens, 
ik word er zo moe van. 
Dat roepende, smekende, 
lachende, verlangende, 
niet wetende, 
willen wetende, 
ik hou van jou zeggende, 
of denkende, 
op schoenen 
of op eelt lopende, 
van de een naar de ander rennende, 
met sieraden en muziek beklede mens. 
Ik kijk liever naar de maan 
die altijd hetzelfde is: 
onverschillig. 
trouw. 

De maan heeft geen woorden nodig 
om te zeggen: 
ik ben er 
en morgennacht ben ik er weer. 
Misschien zit er een wolk voor, 
misschien zie je me niet omdat je binnen bent, 
omdat je binnen naar je dwaze liedjes ligt te luisteren 
of omdat er tranen voor je ogen zitten, 
tranen omdat je denkt dat je alleen bent, 
maar je bent niet alleen, 
want ik ben er, 
en gisteren was ik er ook, 
en morgen ben ik er weer. 


Anomalie

Soms heb je dat. Je leest een boekrecensie en wil eigenijk gelijk naar de boekhandel lopen om het te kopen, omdat het plot je enorm nieuwsgierig maakt. Dat heb ik dus ook gedaan.

Wat als een zelfde vliegtuig twee keer aankomt? Exact hetzelfde vliegtuig van Air France met exact dezelfde passagiers en exact dezelfde bemanning maar dan met 100 dagen tussentijd? Wat is er gebeurd in de draconische storm waar het vliegtuig in belandde?

Hierover gaat het fascinerende boek Anomalie van Hervé le Tellier. Het heeft onlangs de Franse literaire prijs Prix Goncourt 2021 gewonnen. In Trouw las ik:

Le Tellier maakt virtuoos en met aanstekelijk plezier gebruik van alle mogelijkheden die deze onwaarschijnlijke situatie een schrijver biedt. Prachtig schildert hij de diversiteit aan personages aan boord van het vliegtuig, de verrassingen waarvoor sommigen van hen gesteld worden wanneer zij zien wat de tijd in de zoekgeraakte honderd dagen met hen heeft gedaan en niet te vergeten de reactie van de overrompelde autoriteiten.

Eigenlijk is dit boek een beetje uit mijn comfort-zone: een mix van literatuur, sciencefiction en thriller. Het leest als een spannende netflix-serie, en het roept het allerlei filosofische vragen op. Het zindert bij mij echt nog een beetje na omdat de auteur op speelse maar indringende manier vragen stelt over ‘de werkelijkheid’ zoals wij die denken te kennen. En de schrijfstijl is ook bijzonder: voor ieder personage, een andere stijl.

Het motto voorin het boek is:

‘En ik, die zeg dat jullie dromen, ben zelf ook een droom’ -Zhuang Zi.

Nou, dat dus..

Mrs Degas

Het voordeel van thuis herstellen is dat je aan lezen toekomt. Vorige week sloeg ik de laatste bladzijde om van Mrs Degas, roman van auteur Arthur Japin. Prachtig boek over de schilder Edgar Degas, tegen de achtergrond van Parijs en de nadagen van de Amerikaanse burgeroorlog in New Orleans.

Het verhaal gaat over de oude verbitterde Degas, en zijn liefdesgeschiedenis met zijn Amerikaanse nichtje Estelle. De jonge Edgar was verlegen en onhandig, en zijn flamboyante broer Rene ging er met Estelle vandoor naar Amerika. Edgar bleef in Parijs achter met liefdesverdriet.

Japin vertelt in een interview dat zijn fascinatie begon toen hij in New Orleans het huis bezocht van de familie Degas in de 19e eeuw. Edgar woonde verbleef een periode bij zijn familie, en schilderde Estelle veelvuldig terwijl ze aan het bloemschikken is. Bijzonder, want Estelle wordt kort na haar huwelijk met Rene blind. Waarom zou een blinde bloemschikken? dacht Japin. Het plan voor de roman was geboren.

Later werd Edgar zelf ook blind. Noodgedwongen ging hij schilderen in felle kleuren. Hij zou beroemd worden om dit kleurgebruik. Een gebrek omzetten in kracht. Een thema dat in zoveel romans van Japin terug komt.

Kassiewijle

En dan sta je ineens even helemaal stil door een acute blindedarmontsteking.

Dinsdagavond laat is de boosdoener eruit gehaald in het Groene Hart Ziekenhuis. Wat een geluk dat er altijd een medisch team, operatiekamer en bed voor ‘een spoedje’ vrijgehouden wordt. Ik werd wel even met mijn neus op de feiten gedrukt: de zorg draait overuren. Er moest letterlijk ergens een bed vandaan gehaald worden op de verpleegafdeling. En zoals altijd ben ik diep onder de indruk van de medische zorg als je het zelf ondergaat.

En nu thuis herstellen: ik word liefdevol verzorgd voor echtgenoot, zoon maakt tekeningen, en ik word haast verlegen door alle bloemen en aandacht die een ontstoken appendix met zich meebrengt.

Op de bank, -beetje zoeken naar comfortabele houding- zoek ik een ‘leuke’ podcast.

Misschien geconfronteerd met eigen sterfelijkheid (of ben ik toch ook een beetje goth, zie vorige blog?) kies ik voor de podcast ‘Kassiewijle’ van de VPRO:

Kunstenaar en funerair specialist Babs Bakels is van jongs af aan mateloos gefascineerd door de dood. Radiomaker Laura Stek die haar sterfelijkheid juist graag negeert, raakte geintrigeerd door Babs: waarom omringt iemand zich constant met eindigheid en verval?

Ik heb geboeid geluisterd. In zes afleveringen wordt onze complexe omgang met de dood onderzocht. Een beetje macaber van de wetenschappelijke snijtafels waar dode lichamen als preparaten worden gebruikt, tot het plastische van de doodsreutel, en de juridische kanten van de wet op de lijkbezorging.

En toch echt: een aanrader. En.. natuurlijk ontzettend blij dat ik nog niet kassiewijle ben.

https://www.nporadio1.nl/podcasts/kassiewijle/54693/trailer